در طب سنتی، باد (ریح) نقش ویژهای در بدن دارد. این اهمیت، نهتنها در طب ایرانی، بلکه در طب چینی و حتی طب رایج نیز مورد توجه است.
منشأ تولید باد
از دیدگاه طب سنتی، باد بر اثر تصرف حرارت ضعیف بر رطوبت غلیظ ایجاد میشود؛ مثلاً با کاهش حرارت معده و تجمع رطوبت یا بلغم، باد شکل میگیرد. همچنین در مفاصل، کمبود گرما و جمعشدن خون غلیظ باعث پیدایش باد میشود. همین موضوع گاه به احساس قولنج میانجامد؛ حالتی که امروزه به "قولنج شکستن" هم معروف است، اگرچه در اصل قولنج یعنی درد روده بزرگ است.
نقش باد در عملکردهای حیاتی
نعوظ در مردان با کمک باد رخ میدهد. حرکات بدن نیز نیازمند باد است؛ بدون باد حرکات، راحت و کامل انجام نمیگیرد. پس باد، برای بدن لازم و ضروری است و تقویت آن با استفاده از خوراکیهایی همچون حبوبات (نخود، لوبیا)، انار و خوراکیهای مشابه انجام میشود.
سوالی رایج و باور نادرست
برخی میپرسند چگونه نفخ نخود یا لوبیا را بگیریم؟ باید دانست تصور مضر بودن باد این خوراکیها کاملاً اشتباه است. بدن به این باد نیاز دارد. اگر نمیخواهید گرفتار نفخ شوید، رطوبت معده و روده را با اصلاح تغذیه کاهش دهید. با کاهش رطوبت، مصرف آش، سوپ و خوراک حبوبات مشکلساز نخواهد بود.
راهکارهای اصلاح
تا زمانی که معده و روده اصلاح نشود، مصرف حبوبات میتواند آزاردهنده باشد و بهتر است موقتاً پرهیز شود. برای از بین بردن رطوبت، استفاده از ارده، روغن حیوانی، کره محلی، سرشیر، عسل، شیره انگور و شیره خرما توصیه میشود. این خوراکیها تدریجاً رطوبت معده را تحلیل برده و از بادهای مزاحم میکاهند البته داروهای گیاهی زیادی وجود دارند که بادشکن هستند ولی بهتر این است که با غذا و بصورت تدریجی رطوبت که عامل اصلی تولید باد هستند را از بین برد. پس از این اصلاح، مصرف نخود و لوبیا دیگر ناراحتکننده نیست.
تدبیر در شرایط خاص
گاهی در موقعیتهایی مانند سفر یا مراسمی، تنها نخودآب در دسترس است. در این حالت، همراه داشتن کمی زیره و خوردن یک قاشق چایخوری زیره بدون آب پس از غذا به دفع سریع باد کمک میکند. زیره یکی از بهترین بادشکنهاست.
چشیدن پودر نمک و آویشن نیز بسیار کمک کننده است.
جمعبندی
باد پدیدهای منفی نیست؛ بلکه نقشی مثبت در بدن دارد. اما عدم رعایت تدابیر و تجمع رطوبت و خون غلیظ در بدن، باد را آزاردهنده میکند. پس همواره اصلاح معده و تغذیه را در نظر بگیرید.
استاد علی صادقیان